موسسه شناخت – دکتر فواد ایزدی، عضو هیأت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، روز چهارشنبه ۹ بهمنماه در نشستی تخصصی به مناسبت رونمایی از کتاب «آشوب و مواجهه رسانهای_میدانی با آن»، به تشریح راهبردهای کلیدی ایران برای جلوگیری از وقوع یک درگیری نظامی جدید با ایالات متحده پرداخت. وی با تأکید بر اینکه تصمیمگیری برای جنگ در واشنگتن یک فرآیند مبتنی بر «تحلیل سود و زیان» است، تصریح کرد که بازدارندگی مؤثر ایران نه از طریق شعار، بلکه با ایجاد یک برآورد معتبر از تلفات انسانی بالا برای طرف آمریکایی محقق میشود.
این تحلیلگر مسائل آمریکا سخنان خود را با طرح این پرسش محوری آغاز کرد که «آیا آمریکا به سراغ حمله نظامی میرود یا نه؟» و هدف نهایی واشنگتن را تضعیف و تجزیه ایران برای حفظ سلطه بر منطقه غرب آسیا دانست. وی اظهار داشت: «یک ذهنیتی در میان مقامات آمریکایی وجود دارد که اگر ایران نباشد، این منطقه به محیطی برای حل مشکلات آمریکا تبدیل خواهد شد… ایران باید کنار برود.»
رمزگشایی از ماشین جنگی آمریکا: نقش کنگره در جنگ افروزی
دکتر ایزدی با رد این تصور که رئیسجمهور آمریکا به تنهایی برای جنگ تصمیم میگیرد، به تشریح سازوکار پیچیده داخلی این کشور پرداخت. به گفته وی، ۱۸ نهاد اطلاعاتی آمریکا به صورت مداوم، و در شرایط کنونی «به نظرم یک برآورد روزانه به رئیسجمهور میدهند» که در آن تحلیل سود و زیان یک حمله نظامی به ایران سنجیده میشود.
نقطه عطف این تحلیل زمانی است که هزینهها، به ویژه هزینه انسانی، از یک آستانه مشخص فراتر رود. ایزدی توضیح داد که اگر برآوردها نشان دهد جنگ بیش از ۶۰ روز به طول خواهد انجامید یا تلفات جانی بالایی خواهد داشت، مکانیزمهای حقوقی داخلی آمریکا فعال میشوند. وی افزود: «نهاد حقوقی کاخ سفید… به رئیسجمهور اعلام میکند که قانون اختیارات جنگ فعال میشود.»
این قانون، رئیسجمهور را ملزم میکند تا برای آغاز چنین جنگی از کنگره مجوز رسمی دریافت کند. دکتر ایزدی با ارائه یک تخمین مشخص، نقطه ثقل این راهبرد بازدارنده را اینگونه بیان کرد: «برآورد بنده این است که اگر نهاد اطلاعاتی آمریکا به رئیسجمهور بگوید که حمله به ایران ۵۰۰ تا ۶۰۰ کشته در پی خواهد داشت، قانون اختیارات جنگ فعال میشود، رئیسجمهور نیازمند تأیید کنگره خواهد شد و به نظر نمیرسد کنگره برای حمله به ایران رأی داشته باشد.»
وی برای اثبات این مدعا به رأیگیری اخیر در سنای آمریکا برای محدود کردن اختیارات نظامی رئیسجمهور در قبال ونزوئلا اشاره کرد که نشان داد حتی در میان جمهوریخواهان نیز ارادهای برای ورود به جنگ جدید وجود ندارد و کسب چنین مجوزی برای جنگ با ایران، که به مراتب قدرتمندتر است، تقریباً غیرممکن خواهد بود.
چهار اقدام ضروری برای قفل کردن ماشین جنگی آمریکا
این استاد دانشگاه چهار راهکار عملی را برای جلوگیری از وقوع جنگ ضروری دانست:
۱. درک و استفاده از ساختار حکمرانی آمریکا: اولین و مهمترین گام، بهرهبرداری هوشمندانه از قوانین و ساختارهای داخلی آمریکاست تا «این ماشین جنگی، خودش، خود را متوقف کند.» به گفته وی، اتکا به حقوق بینالملل که از سوی کاخ سفید نادیده گرفته میشود، راه به جایی نخواهد برد.
۲. تبدیل تهدید به توانمندی نظامی معتبر: دکتر ایزدی با انتقاد از اکتفا به تهدیدهای کلامی، تأکید کرد که صرفاً شعار کافی نیست. وی گفت: «از این سخنان پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز گفته میشد؛ حرف کافی نیست.» او معتقد است که در حمله قبلی، آمریکا هشدارهای ایران را باور نکرد اما تحلیل نتانیاهو مبنی بر کمهزینه بودن حمله را پذیرفت. لذا باید تصمیمی قاطع در کشور گرفته شود تا توانمندی نظامی برای تحمیل «۵۰۰ عدد کشته» به یک واقعیت قابل اثبات برای نهادهای اطلاعاتی آمریکا تبدیل شود.
۳. تمرکز بر افکار عمومی داخل آمریکا: به گفته ایزدی، هیچ جنگ بزرگی در تاریخ آمریکا بدون همراهی اولیه افکار عمومی این کشور آغاز نشده است. ایران باید برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی آمریکا برنامه مدون داشته باشد تا از شکلگیری اجماع ملی برای جنگ جلوگیری کند.
۴. مقابله با ضعف قدرت نرم و جنگ رسانهای: این تحلیلگر، بزرگترین ضعف ایران را در حوزه قدرت نرم و رسانه دانست. وی با اشاره به تجربه قطعی اینترنت در حوادث اخیر گفت: «اگر میخواهید جنگی علیه ایران رخ ندهد، باید یک قیچی دو لبه داشته باشید؛ یک لبه آن قدرت سخت و لبه دیگر قدرت نرم است که ما در حوزه قدرت نرم مشکلات بسیاری داریم.» او توضیح داد که در شرایط بحرانی، با قطع شدن ارتباطات، روایتسازی به طور کامل در اختیار طرف مقابل قرار میگیرد.
ایزدی افزود: «در اینجا تعداد محدودی، شاید ۱۰ الی ۱۵ نفر، با رسانههای خارجی صحبت میکنند که در آن ایام اکثر آنها به دلیل قطعی اینترنت قادر به گفتگو نبودند.»
دکتر فواد ایزدی در پایان نتیجهگیری کرد که راهبرد ایران برای جلوگیری از جنگ باید ترکیبی هوشمندانه از نمایش قدرت سختِ معتبر و یک دیپلماسی عمومی و رسانهای فعال باشد تا هزینه هرگونه ماجراجویی نظامی برای ایالات متحده، بر اساس سازوکارهای داخلی خودشان، به شکلی غیرقابل قبول بالا برود.
