مصاحبه – رسانه شناخت: دکتر محمدحسن فرجنژاد، استاد سواد رسانه و معاون مؤسسه شناخت، در گفتگویی اختصاصی به تحلیل آخرین اثر سینمایی محمدحسین مهدویان، فیلم «نیمشب»، پرداخت. وی در این نشست با تمرکز بر چرخش رویکرد مهدویان از سینمای استراتژیک به ژانر اجتماعی، چالشهای ساختاری و روایی این اثر را مورد واکاوی قرار داد.
۱. تغییر ماهیت جنگ؛ از بیابان به متن شهر
این منتقد رسانه، انتخاب سوژه را یکی از نقاط قوت «نیمشب» دانست و اظهار داشت که این فیلم بهخوبی توانسته است تغییر ماهیت جنگهای نوین را به تصویر بکشد. او خاطرنشان کرد: «برخلاف دوران دفاع مقدس که میدان نبرد در جبههها و به دور از زندگی روزمره بود، در این فیلم شاهد نفوذ جنگ به قلب شهر و اماکن عمومی نظیر بیمارستان هستیم.» فرجنژاد همچنین نمایش جنبههای انسانی، فداکاری پرستاران و تلاش برای حفظ جان بیماران در شرایط بحرانی را از بخشهای موفق و تأثیرگذار فیلم ارزیابی کرد.
۲. تشتت روایی؛ وقتی داستانکها مانع روایت میشوند
معاون مؤسسه شناخت، بزرگترین چالش فیلم را ساختار فیلمنامه و تعدد بیمورد شخصیتها و خردهداستانها دانست. به باور وی، ورود داستانکهایی نظیر ماجرای کیف گمشده، زن باردار، دختر معتاد و سوپورهای شهرداری، منجر به تکهتکه شدن روایت اصلی شده است.
فرجنژاد تأکید کرد: «این تشتت روایی مانع از آن میشود که مخاطب با گره اصلی داستان (خنثیسازی بمب) ارتباط عمیقی برقرار کند و از تعلیق آن لذت ببرد.» وی تصریح کرد که یک اثر سینمایی موفق نیازمند یک «روایت واحد و محکم» است، در حالی که در «نیمشب»، بسیاری از شخصیتها بدون کارکرد دراماتیک رها شدهاند.
۳. نقد فنی: از ضعف بازیگری تا چالش نورپردازی
این استاد سواد رسانه در بخش فنی اثر، بازیها را بهجز نقش «فرمانده میدانی خنثیسازی»، ضعیف ارزیابی کرد. وی همچنین به تقابلهای میان نیروهای میدانی و مقامات سیاسی-امنیتی نقد وارد کرد و آنها را تا حدودی شعاری و دور از واقعیتهای ساختاری دانست. علاوه بر این، پردازش نور در صحنههای شب از دیگر نقاط ضعف فنی فیلم برشمرده شد که نتوانسته است استانداردهای لازم را برآورده کند.
۴. مهدویان در دوراهی ژانر امنیتی و اجتماعی
دکتر فرجنژاد با نگاهی به کارنامه مهدویان و آثاری چون «ماجرای نیمروز»، وی را اساساً کارگردانی «امنیتیساز و جنگساز» توصیف کرد و افزود که ورود او به ژانر اجتماعی در «نیمشب» چندان موفق نبوده است. به عقیده وی، مهدویان در این فیلم میان ژانر دفاع مقدس و اجتماعی سرگردان مانده و نتوانسته پیوند درستی میان بحران جنگی و مسائل اجتماعی نظیر اعتیاد و فقر ایجاد کند.
این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد که سینمای اجتماعی، حوزهای بسیار پیچیده است و صرفاً با توصیف مشکلات و بدون ارائه تحلیل عمیق، نمیتوان اثری ماندگار خلق کرد. وی پیشنهاد داد که مهدویان برای حفظ جایگاه هنری خود، بهتر است بر حوزهای که در آن تخصص و نوآوری داشته، یعنی ترکیب «مستند-درام» در موضوعات امنیتی و تاریخی، تمرکز نماید.
